fundusz instytucji kultury

Ujemny fundusz instytucji kultury

W 2006 r. organizator przekazał instytucji kultury budynek. Zgodnie z art. 22 Ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów (dalej: ustawa deregulacyjna) na koniec 2015 r. księgowy przeksięgował niezamortyzowaną wartość budynku na rozliczenia międzyokresowe przychodów. Teraz okazuje się, że za rok 2016 wynik finansowy wychodzi ujemny i po przeksięgowaniu wyniku finansowego na fundusz instytucji kultury powstaje wartość ujemna.
Czy to przeksięgowanie było prawidłowe, skoro konto „Fundusz instytucji kultury” nie może być ujemne?

Fundusz instytucji kultury po przekształceniu z zakładu budżetowego

Instytucja kultury została utworzona w kwietniu 2016 r. z zakładu budżetowego. Jako mienie wydzielone przyjęto zakupione na początku 2016 r. środki trwałe, należności z tytułu nadpłat dostawcom oraz towary przeznaczone do obrotu. Należność została spłacona, towary sprzedane, naliczono amortyzację od środków trwałych.
Czy o wartość tych operacji należy pomniejszyć fundusz instytucji kultury i zaksięgować na pozostałe przychody?

Podział funduszu instytucji kultury

Centrum kultury nabyło z mocy prawa użytkowanie wieczyste działek oraz własność położonych na nich budynków i innych urządzeń, które 15 grudnia 1990 r. były w jego zarządzie. Użytkowanie wieczyste ustanowiono na 40 lat, przy czym jego bieg rozpoczął się od 1 stycznia 2002 r.
Czy budynek, grunt oraz inne środki trwałe należy przeksięgować na fundusz — mienie wydzielone (do tej pory środki te nie były ujęte na koncie funduszu instytucji kultury), a natomiast środki trwałe zakupione w 2012 r. z dotacji PROW na fundusz — mienie nabyte?

Korekta zapisów związanych z funduszem instytucji kultury

Najpóźniej na 31 grudnia 2015 r. należało przenieść na konto rozliczeń międzyokresowych przychodów wartości netto podlegających amortyzacji aktywów trwałych otrzymanych nieodpłatnie lub sfinansowanych z dotacji, których wartość się zwiększyła przed dniem 1 stycznia 2012 r. fundusz instytucji kultury (art. 22 Ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów, dalej: ustawa deregulacyjna). Fundusz Centrum Kultury nie został podzielony, a wartość środków trwałych otrzymanych od organizatora jest w pełni umorzona. Dodatkowo środki trwałe zakupione w grudniu 2012 r. z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) nie zostały przeksięgowane na rozliczenia międzyokresowe przychodów.
Jak podzielić fundusz instytucji kultury i naprawić powstałe błędy?

Fundusz instytucji kultury a mienie nabyte i mienie wydzielone

Instytucja kultury po 2012 r. powinna podzielić fundusz instytucji kultury na mienie wydzielone oraz mienie nabyte, ale tego nie zrobiła. Po 30 listopada 2015 r. instytucja kultury powinna utworzyć fundusz rezerwowy.
Jak skorygować i wydzielić odpowiednio wartości mienia wydzielonego i mienia nabytego?
Jakie zapisy ująć na koncie mienia nabytego po 30 listopada 2015 r.? Czy fundusz rezerwowy przejął cechy konta mienia nabytego?
Czy zyski za lata 2012 –2014 należy przeksięgować na konto mienia nabytego?

Błędne wyksięgowanie majątku wydzielonego z funduszu instytucji kultury

Księgowy instytucji kultury wyksięgował na międzyokresowe rozliczenie przychodów całe saldo końcowe konta 800 „Fundusz instytucji kultury” z datą 31 grudnia 2012 r. Na tym koncie ujęta była wartość budynku otrzymanego w momencie utworzenia instytucji kultury jako majątek wydzielony. Obecnie na funduszu nie ma nic, a amortyzację budynku nowy główny księgowy księguje przez rozliczenia międzyokresowe kosztów.
Czy można ten błąd skorygować?

Nie można zwiększyć funduszu instytucji kultury

Miejskie centrum kultury (dalej: MCK) powstało w 1994 r. Tworząc instytucję, organizator przekazał jej budynek, którego nie był właścicielem, lecz miał jedynie zgodę na jego użytkowanie. Gmina uzyskała tytuł własności tej nieruchomości na podstawie decyzji wojewody dopiero rok później. W 2015 r. rada miasta zdecydowała o przekazaniu MCK w nieodpłatne użytkowanie nieruchomości zabudowanej. Dokładne warunki miały być określone w umowie, której do tej pory nie zawarto.
Po wyksięgowaniu niezamortyzowanej części wartości początkowej podlegających amortyzacji aktywów trwałych otrzymanych nieodpłatnie lub sfinansowanych z dotacji, stan funduszu oraz pokrycia straty będą ujemne. Ponadto na koncie „Rozliczenie wyniku finansowego lat ubiegłych” są zaksięgowane straty z lat 2000–2005 (sprawozdania finansowe za te lata nie zostały zatwierdzone).
Jak rozwiązać ten problem?

Przeksięgowanie środków trwałych na rozliczenia międzyokresowe przychodów po zmianach

  • Instytucja kultury ma obowiązek przenieść na rozliczenia międzyokresowe przychodów wartość odpowiadającą niezamortyzowanej części wartości początkowej podlegających amortyzacji aktywów trwałych otrzymanych nieodpłatnie lub sfinansowanych z dotacji, których wartość zwiększyła przed 1 stycznia 2012 r. jej fundusz
  • Po 2012 r. wszelkie zwiększenia wartości środków trwałych, które wcześniej były ewidencjonowane funduszowo, należy księgować za pomocą konta rozliczeń międzyokresowych przychodów
  • Ewidencja księgowa zakupu środków trwałych z własnych środków instytucji kultury nie zmieniła się

Zmiana planu kont związana z nowelizacją ustawy o działalności kulturalnej

Instytucja w swoim planie kont posiada konta: 800 „Fundusz instytucji — mienie wydzielone” i 801 „Fundusz instytucji — mienie nabyte”.
Czy w związku z ostatnimi zmianami należy utworzyć następne konto 803 „Fundusz rezerwowy” i przeksięgować na to konto zysk za 2014 r. zaksięgowany dotychczas na koncie „Fundusz instytucji — mienie nabyte”?
Czy zamiast konta funduszu nabytego można utworzyć konto „Fundusz rezerwowy”, na który zostanie przeksięgowany zysk za 2014 r.?
Czy wartość niezamortyzowanej części środka trwałego (otrzymanego nieodpłatnie od organizatora w momencie tworzenia instytucji) należy przenieść na rozliczenia międzyokresowe przychodów?

Budynki i grunty w księgach rachunkowych instytucji kultury po zmianie przepisów

  • Nie wszystkie środki trwałe trzeba wyksięgować z funduszu instytucji kultury
  • Gruntów nie amortyzuje się, a zatem ich wartości nie należy przeksięgowywać
  • Każda instytucja kultury posiada mienie wydzielone

Fundusz instytucji kultury a amortyzacja środków trwałych

W 2006 r. biblioteka została odłączona od gminy i z chwilą wpisu do rejestru organizatora stała się instytucją kultury mającą osobność prawną.
Fundusz instytucji kultury to mienie wydzielone przez organizatora, które w bilansie zamknięcia jednostki budżetowej zostało wykazane jako pozycje:

  • Pasywa A.I. 7000 zł i
  • Aktywa A.II.1.3 Urządzenia techniczne i maszyny 7000 zł (wartość początkowa środków trwałych 15 000 zł – umorzenie 8000 zł = 7000 zł).

Suma bilansowa wyniosła 7000 zł. Ten bilans zamknięcia jednostki budżetowej był jednocześnie bilansem otwarcia nowej instytucji kultury.

Następnie biblioteka:

  • w 2007 r. kupiła wyposażenie komputerowe, co zaewidencjonowano na podstawie faktury zakupu Wn 011/Ma 201 i rozliczono koszty amortyzacji Wn 401/Ma 070. Przy czym koszty amortyzacji wlicza się do wyniku finansowego i powoduje to stratę, o którą stopniowo zmniejsza się fundusz instytucji kultury;
  • w 2012 r. otrzymała pomoc, w wysokości 15 000 zł, w ramach PROW na zakup środków trwałych o wartości 30 000 zł (ewidencja: Wn 131/Ma 845);
  • amortyzację od środków trwałych w części sfinansowanej z pomocy PROW biblioteka rozliczyła przez konto 840 „Rozliczenie międzyokresowe przychodów” i 760 „Pozostałe przychody operacyjne”. Amortyzacja ta zakończy się w 2016 r.

W rachunku zysków i strat biblioteka wykazuje wynik finansowy jako stratę, która powstaje z naliczenia amortyzacji, którą należy pokryć z funduszu. Główny księgowy obawia się, że funduszu instytucji kultury zabraknie na pokrycie straty.

Dodatkowo organizator wymaga od biblioteki, aby zwracała wszystkie środki, które zostają na jej koncie z dniem 31 grudnia, co jeszcze bardziej wpływa na wynik finansowy, ponieważ wpływają faktury za media i inne usługi obce, a zwrot środków pomniejsza dotację.

  • Czy dotychczasowe księgowania w bibliotece były prawidłowe?
  • Czy zakup środków trwałych powinien być jednak ewidencjonowany również na fundusz instytucji kultury?
  • Czy biblioteka powinna wypracować zysk, aby pokryć stratę wynikającą z amortyzacji?

Strata za 2014 r. po zmianie przepisów ustawy o działalności kulturalnej

W wyniku wejścia w życie od 30 listopada 2015 r. Ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów (dalej: deregulacja) zmieniły się niektóre przepisy Ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (dalej: ustawa o działalności kulturalnej).

Art. 4 pkt 3 deregulacji wprowadza zmiany w art. 29 ustawy o działalności kulturalnej, zgodnie z którym instytucje kultury mają obowiązek tworzenia:

  • funduszu instytucji kultury,
  • funduszu rezerwowego.

Art. 22 deregulacji wprowadza korekty w majątku instytucji, które będą miały wpływ na ustalenie wyniku finansowego za 2015 r. Zmiany te polegają na obowiązku przeniesienia — zgodnie z art. 41 Ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (dalej: ustawa o rachunkowości) — na rozliczenia międzyokresowe przychodów niezamortyzowanej części wartości początkowej aktywów trwałych otrzymanych nieodpłatnie lub sfinansowanych z dotacji, które do końca 2011 r. zwiększały fundusz instytucji kultury.

Przeksięgowaniu podlegać będzie niezamortyzowana wartość tych aktywów ustalona na dzień 31 grudnia 2014 r. Okazuje się jednak, że art. 22 deregulacji uniemożliwia rozliczenie wyniku finansowego (ujemnego) z 2014 r.
Fundusz rezerwowy nie powstanie, ponieważ instytucje kultury nie osiągały zysku netto. W przypadku corocznej straty netto zmniejszano fundusz instytucji kultury, którego zabraknie już na pokrycie straty netto za 2014 r.
Obecnie nie ma możliwości zaksięgowania uchwały organizatora o zatwierdzeniu wyniku finansowego już za rok 2014 (straty), jak też przyszłych — ewentualnych — strat.

Co zrobić, aby zastosowanie nowych przepisów w praktyce umożliwiło realne odzwierciedlenie majątku instytucji kultury?